Orquídeas a destempo

Xa que logo estamos comezando o 2016 imos comentar nesta entrada o que foi a tempada 2015 no canto das orquídeas observadas na comarca de Ancares:

-Dactylorhiza insularis. Uns 13 exemplares en flor mesturadas con alomanos unha ducia de exemplares de Orchis mascula entre Fonteboa e Fonlor (Pedrafita do Cebreiro) o 14 de maio.

Dactylorhiza insularis entre Fonteboa e Fonlor (Pedrafita do Cebreiro).

-Himantoglossun hircinum. Uns 8 exemplares case en floración por Cadoalla (Becerreá) o 13 de maio. Tamén no mesmo sitio e data uns 70 exemplares en floración de Ophrys sphegodes e moi preto un exemplares de en floración Orchis provincialis preto do cemiterio.

Ophrys sphegodes por Cadoalla (Becerreá). 

Orchis provincialis por Cadoalla (Becerreá).

-Orchis italica. 10 exemplares en flor nun par de taludes chegando ao lugar de Trabazas (Pedrafita do Cebreiro) o 12 de maio e 12 exemplares tamén en flor o 13 de maio entre Lousada e Pacios (Pedrafita do Cebreiro).

Orchis italica preto de Trabazas (Pedrafita do Cebreiro).

-Orchis mascula. 8 exemplares en flor pola zona da Pena de Murias (Navia de Suarna) o 9 de maio. Tamén uns 20 exemplares o 18 de maio na Pena do Viso preto de Chan de Pena (Pedrafita do Cebreiro).

-Ophrys sphegodes. 15 exemplares en flor por A Cruz da Horta (Becerreá) o 10 de maio.

-Dactylorhiza markusii. 13 exemplares en floración preto do lugar de Brañas (Pedrafita do Cebreiro) o 18 de maio. No mesmo día e zona uns 75 exemplares de Aceras anthropophorum e uns 30 de Orchis mascula.

Dactylorhiza markusii preto de Brañas (Pedrafita do Cebreiro). 

Aceras anthropophorum preto de Brañas (Pedrafita do Cebreiro).

-Dactylorhiza cantabrica. 1 exemplares en floración o 18 de maio preto de Chan de Pena (Pedrafita do Cebreiro).

Dactylorhiza cantabrica preto de Chan de Pena (Pedrafita do Cebreiro).

Vai de orquídeas

Por aquí andamos de novo, xa no outono e ás portas do inverno, vendo as como as primeiras nevaradas xa están tinxindo de branco os cumios dos Ancares. Polo tanto xa pasou a primavera e o verán, e a verdade é que temos un lote de cousas que contar, un montón de citas recollidas e todo o inverno para ir pouco a pouco falando delas.

E como a primavera é o tempo das flores, tempo pois para acordarnos da flora e en particular das orquídeas que nesa estación e durante o 2014 observamos na comarca de Ancares. E é que ben sabido é que esta comarca é unha das mellores á hora de observar exemplares desta familia, entre outras cousas pola presenza de zonas de calías.

Comezamos por unhas das orquídeas máis vistosas que temos en Galicia: Himantoglossun hircinum. Esta especie atopámola en varios lugares, sempre sobre calías, como as observadas nas calías de Cruzul (Becerreá) o 16 de maio.

Himantoglossun hircinum no aciñeiral de Cruzul (Becerreá).

Neste mesmo lugar e nas mesmas datas atopamos outra preciosa orquídea de preferencias calcícolas como é Ophrys sphegodes.

Ophrys sphegodes no aciñeiral de Cruzul (Becerreá).

E acompañando a estas dúas orquídeas, unha terceira: Orchis mascula. Probablemente a orquídea máis abondosa na comarca de Ancares. Atopámola en Cruzul e en un lote de lugares diferentes, non so con presencia de calías.

Orchis mascula no aciñeiral de Cruzul (Becerreá).

Xa chegando a Vilaesteva (Baralla)e pasado Vilouta, o 30 de maio, atopamos 4 exemplares de Orchis provincialis.

Orchis provincialis preto de Vilaesteva (Baralla).

Outra das orquídeas máis doadas de observar nesta zona é Dactylorhiza maculata. O 24 de xuño observamos numerosos exemplares por Vilarello do río (Cervantes) e pola beira da estrada entre Donís e Xantes. Todas elas con flores muy blanquecinas (¿Dactylorhiza ericetorum ?).

Dactylorhiza maculata por Vilarello do río (Cervantes).

Xa fora da comarca de Ancares, nunha escapadiña realizada o 29 de maio a O Taro Branco (Folgoso de Courel), observamos uns exemplares doutra orquídea: Aceras anthropophorum.

Aceras anthropophorum por O Taro Branco ( Folgoso de Courel).

E rematamos aquí esta entrada, esperando á primavera 2015 que seguro que nos traerá máis exemplares e especies de orquídeas que amosar. Ata outra

Oso, calzada, orquídeas e vagalume.

Avanza o verán, e entre as continuas noticias nos medios sobre a presencia do oso Ursus arctos na zona (do que xa falaremos nunha futura entrada en preparación) aparecen outras novas da comarca a destacar neste blog.

Links sobre o oso na zona:

- http://www.crtvg.es/informativos/vecinos-de-pol-din-que-hai-un-oso-que-lles-desfai-as-colemeas-633585

- http://elprogreso.galiciae.com/nova/266979-colmenas-destrozadas-indican-paso-oso-barrio-pol

- http://elprogreso.galiciae.com/nova/255139-vecino-baleira-avista-oso-fraga-marronda

- http://www.lavozdegalicia.es/noticia/lugo/2013/03/03/ninos-fonsagrada-bautizan-osa-pancha/0003_201303L3C16992.htm

Oso aparte, por un lado debemos falar da aguia calzada Hieraaetus pennatus que apareceu ferida por Robledo (A Fonsagrada) o 6 de xullo. Aparentemente cunha ala rota foi levada ao CRFS de O Veral para tentar recuperala, cousa que non puido ser xa que desgraciadamente non pudo superar o proceso e finou aos dous días.

Aguia calzada Hieraaetus pennatus ferida atopada por Robledo (A Fonsagrada). Fotografía de Alejandro Ocampo.

Outras citas ornitolóxicas de interese:

- Un Azor Accipiter gentilis o 6/06/2013 que sae voando á mediodía entre Torviso e Gromaz no LIC Carballido (A Fonsagrada).

- Un miñato abelleiro Pernis apivorus o 17/06/2013 sae voando dun piñeiro camiño de O Foxo (Negueira de Muñiz).

- Un macho adulto de tartaraña cincenta Circus pygargus o 15/07/2013 entre Andoriña e Carballido (Baleira).

- Un ouriolo Oriolus oriolus o 3/07/2013 preto de Freixo (A Fonsagrada).

- Un falcón peregrino Falco peregrinus o 23/07/2013 que chía desde as penas de Vilarín de Cubilledo (Baleira).

No canto das orquídeas está sendo unha primaveira e verán bastante bo para elas. Ademáis de atopar nas súas habituais zonas as que xa temos máis ou menos controladas atopamos algunha nova poboación de Dactylorhiza elata e unha nova especie que aínda non observaramos na comarca como é Orchis provincialis, atopada nunha poboación duns 10 exemplares xunto con Orchis mascula preto de Santiso (A Fonsagrada) na segunda quincena de xuño.

Orchis provincialis preto de Santiso (A Fonsagrada), Dactylorhiza elata (abaixo á esquerda na foto) e Orchis provincialis con Orchis mascula (á dereita).

E para rematar unha cita dun insecto que facía xa tempo que non observaba. Un Vagalume Lampyris noctiluca (espero non equivocarme ca especie) atopado unha calorosa noite polo alto da Cruz da Nena (Baleira) o 18/07/13 brillando no borde da pista.

 Vagalume Lampyris noctiluca polo alto da Cruz da Nena (Baleira).

Que si, que xa chegou (a primavera)

Que si, que xa chegou a primavera, xa fai un tempo, tanto como o tempo que fai que non actualizo esta bitácora. Tanto tempo que pasamos das queixas polas baixas temperaturas que non deixaban ver os primeiros gromos verdes para pronto pasar a un pequeno período de tempo de altas temperaturas e sol, para acabar volvendo ás chuvieiras, tronadas e neves nos altos cumios da comarca. Todo isto propiciou a entrada da primavera xa fai unha tempada e observáramos as primeiras mostras das máis típicas orquídeas que amosan a súa floración na comarca: Orchis morio e Orchis mascula. As primeiras son as máis madrugadoras e as segundas a continuación, as dúas especies se poden observar actualmente en bastantes zonas incluso en bo número.

Orchis mascula (esqueda) e Orchis morio (dereita) en floración na comarca da Fonsagrada.

 

Poboación de Orchis mascula nunha pradería preto do Cádavo (Baleira).

Outras observacións temperás foron os Narcissus bulbocodium, un afroixón do que aínda non tivéramos ocasión de falar neste blog, que observamos en alomenos dous lugares. Pensamos que faltaría esta especie pero a verdade e que está presente tamén na comarca.

 

 Narcissus bulbocodium pola comarca da Fonsagrada.

E para rematar coa flora temos unha especie que particularmente nos gusta moito ver en floración como é Polygonatum odoratum, que tamén puntual á súa cita primaveral fotografámola nunha pequena poboación na ruta polo río Eo.

 

Polygonatum odoratum polo río Eo (Baleira).

No canto da paxarada non son moitas as citas recollidas nin destacadas, pero non por iso imos deixar de ocuparnos delas. Un adulto de gaivota patiamarela Larus michahellis chamou a atención polo centro da Fonsagrada a primeiros de abril, sitio pouco habitual para esta especie pero que tan común é noutros lares. Mostramos pois unha imaxe de archivo dunha parella destas gaivotas alá por terras viveirenses en plena faena primaveral.

Gaivotas patiamarelas Larus michahellis nunha imaxe de archivo no tellado dun edificio por Covas (Viveiro).

 

Outras citas ornitolóxicas son doadas de facer en moitas das zonas de campeo habitual, polo seu carácter de residentes e/ou de paso prenupcial. Así acontece co ferreiriño azul Parus caeruleus, ca papuxa das amoras Sylvia atricapilla ou co picafollas europeo Phylloscopus collybita. Este último porque escoitamos o seu canto, se non calquera acerta coa especie.

 

Papuxa das amoras Sylvia atricapilla.

 

Ferreiriño azul Parus caeruleus.

 

Picafollas europeo Phylloscopus collybita.

Outro síntoma primaveral é a presenza de rastros e sinais que a fauna deixa, por iso gustamos de parar nas zonas propicias para que as pegadas dos animais queden marcads, e son os teixugos Meles meles uns dos máis activos.

Pegadas no barro dun teixugo Meles meles preto da ponte de Cabreira (Baleira).

 

E esta imaxe, que non é a primeira vez que a observamos, sempre nos fai dubidar sobre quen foi a víctima (pombo, pega, …) e quen o que almorzou ben ese día (azor,...). Unha pena non poder disfrutar dese momento en vivo e en directo para así polo menos identificar aos suxeitos.

Restos da plumaxe dunha ave preto de A Cortevella (Baleira).

 

E para rematar desta volta imos falar das bolboretas, que xa tiñan ganas de comezar a aparecer. Xa fai tempo que as primeiras branca e limoeiras se deixaron ver, así como as dúas das seguintes imaxes: Pararge aegeria e Polygonia c-album.

Pararge aegeria preto de Vilar de Vela (A Fonsagrada) polo río Rodil.

 

Polygonia c-album por de San Paio (Baleira) preto do río Eo.

 

Sen mais, ata outra volta e feliz día das letras galegas.

Florida primavera

Nesta época do ano recorrer a comarca da Fonsagrada é unha explosión de cor que difícilmente pode deixar a nadie indiferente. Moitas prantas escollen estos primeiros compases primaverais para amosar as súas mellores galas en forma de espectaculares floracións.
Neste discorrer pola zona é doado encontrar a dúas especies de flora abondosas como son a herba dos pitos Aquilegia vulgaris subsp. vulgaris e os paxariños Linaria triornithophora, as dúas comúns sobre todo no val do Navia.

Detalle da floración da herba dos pitos Aquilegia vulgaris subsp. vulgaris polo val do Navia (Negueira de Muñiz).

Herba dos pitos Aquilegia vulgaris subsp. vulgaris polo val do Navia (Negueira de Muñiz).

Paxariños Linaria triornithophora polo val do Navia (Negueira de Muñiz).

Non son tan abondosas as orquídeas Orchis mascula, a pesar diso xa atopamos dúas boas poboacións. Un grupo de 8 individuos nunha pradería con mato preto de Martín (Baleira) na ZEPVN A Marronda e outro grupo de 23 individuos tamén nunha pradería con mato preto de Cereixido (A Fonsagrada).

Detalle da floración de unha orquídea Orchis mascula da poboación preto de Cereixido (A Fonsagrada).

Orquídea Orchis mascula da poboación preto de Cereixido (A Fonsagrada).

Xa para rematar polos montes de A Trapa (A Fonsagrada) observamos como as eirugas da procesionaria Thaumetopoea pytiocampa descendían á terra , desde os seus niños nos piñeiros, en ringleiras (por iso o seu nome común de "procesionarias"). Ao final se enterran no solo, onde pasan á fase de crisálida, e no verán poderemos ver ás bolboretas que saldrán das crisálidas, que ao aparearse comezaran de novo a ciclo.

Eirugas de procesionaria Thaumetopoea pytiocampa enterrándose no solo polos montes de A Trapa (A Fonsagrada).