2023 ornitolóxico, de momento ...

Este presente ano está traendo algunha que outra sorpresiña, pero ningunha comparada a unha que lle tiña moita ganas. A charrela Perdix perdix é unha desas observacións que levaba tempo esperando por Ancares e a verdade que cando por fin aconteceu veu da mellor maneira, pois se deixou fotografar a pracer un bo rato.

 Charrela Perdix perdix o 20 de marzo na subida ó pico Penarrubia (Cervantes).

O peto verde ou ibérico Picus sharpei e o peto real Dendrocopos major son os dous petos máis facilmente observables nesta zona e presentes todo o ano. A pesar de que non sempre se deixan fotografar a gusto, algunha vez tamén se pode sacar algo.

 Peto verde Picus sharpei o 20 de xaneiro polo val de Neira de Rei (Baralla).

 

Peto real Dendrocopos major o 27 de xaneiro polo val de Neira de Rei (Baralla).

Dúas aves de rapiña que logramos fotografar foron o esquivo gabián Accipiter nisus e o cada vez máis presente en época estival millafre negro Milvus migrans. Tamén logramos observar outa vez o voitre branco Neophron percnopterus, esta vez por Camporredondo (Baralla).

Gabián Accipiter nisus o 17 de marzo polo val de Neira de Rei (Baralla).

Millafre negro Milvus migrans o 22 de marzo polo val de Neira de Rei (Baralla).

Voitre branco Neophron percnopterus o 3 de marzo por Camporredondo (Baralla).

O pizanzo real norteño Lanius meridionalis. Este bonito paxaro, sen ser abondoso, é visitante estival por estes lares. Pero tamén hai algúns poucos individuos que quedan e se establecen na zona e pasan con nós o inverno.

 

Picanzo real norteño Lanius meridionalis o 4 de febreiro polo val de Neira de Rei (Baralla).

Curiosamente estes picanzos invernantes ó chegar a primaveira desaparecen...

Un pouco de todo, moito de nada

Levaba este blog uns cantos meses sen dar síntomas de actividade, concretamente desde que o oso de Baleira se deixara fotografar no verán do 2013. Pero tranquilos, que non é a miña intención deixar de amosar neste espazo os valores ecolóxicos que poidan ser de interese ou que simplemente poñan en valor o patrimonio natural que temos a oportunidade de disfrutar neste recuncho.

Case non me decatei, pero o tempo pasou e demasiado rápido para o meu gusto. E que xa van alá un lote de meses nos que outras actividades persoais, que nada teñen que ver con este blog, conseguiron ocuparme a cabeciña e ir deixando para máis adiante as crónicas naturalistas acostumadas.

Pero como dicía, tranquilos que non teño intención ningunha de rematar con esta actividade blogueira, todo o contrario. O que si vou facer é unha “pequena” variación: unha ampliación da zona de influencia. Así que que nun futuro próximo, ídevos facendo á idea, falaremos de cotío tamén da comarca de Ancares, ou sexa, dos concellos de Baralla, Becerreá, Cervantes, Navia de Suarna, As Nogais e Pedrafita do Cebreiro. Case nada.

Polo que mentres recopilamos cousiñas moi interesantes para amosalas nun futuro cercano, arredemo que as hai, imos falar dalgunhas outras cousiñas que nos quedaban no tinteiro da comarca de Fonsagrada.

Empezamos polo oso Ursus arctos de Baleira, que seguía a finais do 2013 atacando colmeas nos seu lugares xa habituais e en febreiro do 2014 seguía nas mesmas. Parece que este animal apenas tivo, ou non tivo meñor dito, un perído de hibernación. Vexamos que ocorre con él agora que comeza a época primaveral na que esta especie acostuma a facer os seus desprazamentos habituais.

Pegada de oso pardo en Baleira o 20/11/2013.

Outras observacións tamén interesantes na comarca foron:

- Un armiño ou doniña branca Mustela erminea preto de Os Boucelos, Arroxo (A Fonsagrada) a principios de febreiro do 2014 ca súa muda invernal case que todo branco.

- Unha garduña Martes foina tamén a principios de febreiro do 2014 que cruza a pista de día entre Padornelo e Centigosa (Baleira).

- Un picazo real Lanius meridionalis o 8/12/2013.preto da estrada no val de Neira (Baleira - Baralla).

Picanzo real Lanius meridionalis polo val do Neira.

- Unha arcea Scolopax rusticola o 20/12/2013 atropelada preto de Coea (Navia de Suarna).

- Un sapo común Bufo bufo adulto en actividade diurna á beira do río de Lamas preto de Cereixido (A Fonsagrada) o 24/4/2013.

- Dúas píntegas comúns Salamandra salamandra adultas por Pedrafitelas (A Fonsagrada) o 19/11/2013 nun pequeno depósito auga particular.

Píntega común Salamandra salamandra por Pedrafitelas (A Fonsagrada)

- Un sapiño comadrón Alytes obstetricans por Reboira (A Fonsagrada) o 13/7/2013.

Sapiño comadrón Alytes obstetricans por Reboira (A Fonsagrada). Fotografía de Alejandro Ocampo.

- Unha cobra lagarteira meridional Coronella girondica atropelada na estrada preto de Silvadrosa (Baleira) o 3/7/2013.

Cobra lagarteira meridional Coronella girondica atropelada preto de Silvadrosa (Baleira).

- Unha cobra de colar Natrix natrix xuvenil atropelada chegando á capela Vilar de Cuiña (Negueira de Muñiz) o 9/8/2013 e outra xuvenil na estrada chegando a Pastoriza (A Fonsagrada) o 17/8/2013.

Na flora non moitas novedades, a non ser por un pequena e nova poboación de Serapias lingua nun pasteiro preto da ponte do río Lamas entre Sanguñedo e San pedro do Río (A Fonsagrada) a principios do maio pasado.

Serapias lingua preto do río Lamas (A Fonsagrada).

E xa para rematar esta escolma e posta ao día, que xa era hora, falar dun curioso lique que atopamos medrando nuns troncos en pé de castiñeiros Castanea sativa preto de Cereixido (A Fonsagrada): Lobaria pulmonaria.

Lobaria pulmonaria sobre castiñeiros preto de Cereixido (A Fonsagrada).

Sen outra, deixámolo aquí en emprazámosvos para outras novas que non se farán tanto de rogar. Ancares nos espera.

... e un lagarteiro cincento

Ao sur do Cádavo (Baleira), hacia Neira de Rei (Baralla), xurde unha zona de val ocupada por pastizais e sebes e algunha pequenas superficies forestais de frondosas autóctonas. Estos días de inverno neste val os días comezan fríos, con xeadas e cerrados de néboa, pero ao pouco aparece o sol e pronto comeza unha actividade faunística para disfrutar e para facer observacións interesantes.
A primeira observación destacada é a dun lagarteiro cincento Elanus caeruleus nesta zona, preto de Pousada (Baleira). Este exemplar adulto foi observado por primeira vez o día 05/01/2013 e continuaba pola zona ao día seguinte. Esta observación é outra máis das que se están dando este ano en Galicia, sobre todo en zonas onde non é normal atopala. Pode que este sea un síntoma de que esta especie este en expansión. O caso é que esta fermosa rapaz é especialmente fotoxénica, polo que non deixei escapar a oportunidade.

 Lagarteiro cincento Elanus caeruleus preto de Pousada (Baleira).

Tamén nos sorprende ver outra especie que está claramente en expansión como é a cegoña branca Ciconia ciconia. Nesta zona coñecemos varios niños que veñen sendo ocupados de xeito regular nos últimos anos, pero vela nestas datas é o que nos chama a atención, aínda que cada vez menos.

Cegoña branca Ciconia ciconia preto de Pousada (Baleira).

Un picanzo real Lanius meridionalis, un esmerillón Falco columbarius e un grupo de máis de 20 choias Pyrrhocorax pyrrhocorax acabaron de amenizar ornitoloxicamente o día por este val.

Picanzo real Lanius meridionalis preto de Pousada (Baleira).

Outros habitantes desta zona son os desconfiados corzos Capreolus capreolus que a primeira hora aproveitan para alimentarse e que se esconden ao menor movemento. Tamén unha lebre Lepus granatensis corría estrañamente de día pola zona.

Corzos Capreolus capreolus preto de Pousada (Baleira).

Lebre Lepus granatensis preto de Pousada (Baleira).

Chegou o inverno

Non quería deixar que rematara o ano sen unha nova entrada que me permitira falar desta época do ano.

Como xa se nota chegou o inverno e na comarca da Fonsagrada xa caeu a primeira nevarada que seguro que no será a última. As ladeiras e os vales dos montes xa levan desde o outono tinxidos desas cores tan típicas previas á caída das follas das árbores caducifolias (aínda que as especies marcescentes se resisten a este feito) das que todavía se conservan boas superficies por aquí.

Un bo exemplo disto é a fraga da Marronda, na que a presenza das faias Fagus sylvatica sumada á das árbores autóctonas comúns tamén presentes, achegan a este espazo e nesta época do ano unhas cores difícil de observar noutros lugares de Galicia.

O val da fraga da Marronda en novembro.

Unha ladeira da fraga da Marronda en novembro.

Un paseo polo interior da Marronda permite ver máis de cerca esta cromática estacional da flora reflexoe do avance da estación do ano na que nos atopamos. E no fondo do val unha seimeira (si, unha seimeira, o nome que reciben as fervenzas por estas terras) que como corresponde á época vai con máis auga e polo tanto luce moito mellor.

Interior da fraga da Marronda baixo o faial.

Seimeira da Marronda.

Non deixa de ser o inverno unha época do ano na que acostuman chegar visitas ornitolóxicas que xa co pasa dos anos se convirten en habituais. Así é como observamos novos individuos recen chegados de pimpíns do norte Fringilla montifringilla, picanzos reais Lanius meridionalis, esmerillóns Falco columbarius e gatafornelas Circus cyaneus que fan os paseos invernais realmente entretidos.

Macho adulto de gatafornela Circus cyaneus.

Picanzo real Lanius meridionalis.

En definitiva, se as condición climatolóxicas o permiten e o frío non vos da medo, esta época do ano é do máis interesante para visitar e disfrutar desta comarca e aproveitar para tomar un bo cocido de paso que disfrutades da natureza en todo o seu esplendor na súa dinámica estacional.

Tempo de arceas

O caso é que xa levaba un tempo sen actualizar o blog, e a verdade é que o botaba en falta. E é que por diferentes circunstancias as novas ornitolóxicas non son moitas, e iso que a época invernal nos trae sempre cousiñas de interese.

Nesta época volvemos a ver ás arceas Scolopax rusticola na súa invernada, como o exemplar levantado á noitiña entre Os Baos e Seoane (Ribeira de Piquín – A Fonsagrada) o 22/12/2010 ou os 2 exemplares tamén observados preto de Sanguñedo (A Fonsagrada) o 23/12/2010 e que esperemos teñan sorte e poidan esquivar aos cazadores. Sorte que non tivo a arcea da fotografía que acompaña esta entrada que debo dicir que non ten ningún mérito, pois a pobre tiña no corpo máis chumbo que o soldadiño do conto.

Arcea Scolopax rusticola.

Tamén nos chama a atención a presenza de exemplares de picanzos reais Lanius meridionalis en novas zonas da comarca, como o exemplar observado preto do selado vertedoiro de Baleira o 28/12/2010. O caso é que en época estival é normal atopar picanzos vermellos Lanius collurio por estas terras e que desaparecen en épocas invernais, pero os picanzos reais Lanius meridionalis, que non os observei en todo o estìo, aparecen agora en varias localizacións.

Últimas citas ornitolóxicas de interese

Xa se nota a cambio de estacións pola comarca da Fonsagrada. Rematou o verán e as especies estivais que nos visitaron comezan a desaparecer. Pero estes cambios traen a esta esquina galega ás especies invernais e outras que no paso postnupcial se deixan ver por estas terras.
Por iso é epoca de facer novas e interesantes observacións ornitolóxicas como as que imos a repasar a continuación.

Comezamos pola observación dunha femia de rabirrubio de testa branca Phoenicurus phoenicurus moi preto A Fonsagrada o 24/9/2010. A segunda observación desta especie da que teño coñecemento na comarca.


Femia de rabirrubio de testa branca Phoenicurus phoenicurus na Fonsagrada. Fotografía de Alejandro Ocampo.

Tamén son habituais estos días as citas de pedreiros cincentos Oenanthe oenanthe e xa comezan a deixarse ver os picafollas europeos Phylloscopus collybita.


Pedreiro cincento Oenanthe oenanthe por Vilarmeán de Lamas de Campos (A Fonsagrada). Fotografía de Alejandro Ocampo.


Picafollas europeo Phylloscopus collybita na Fonsagrada. Fotografía de Alejandro Ocampo.

O 7/10/2010 un chasco norteño Saxicola rubetra polo basureiro de A Fonsagrada.

Chasco norteño Saxicola rubetra na Fonsagrada.

O 8/10/2010 un millafre real Milvus milvus voaba polos pastizais de Vieiro (A Fonsagrada). Primeira cita persoal desta especie na comarca.

Millafre real Milvus milvus por Vieiro (A Fonsagrada).

Ese mesmo día un picanzo real Lanius meridionalis polo Mesón Vello, preto de San Cibrán (A Fonsagrada).

Picanzo real Lanius meridionalis polo Mesón Vello (A Fonsagrada).

Por Reboira (A Fonsagrada), tamén o 8/10/2010, observamos un gabián Accipiter nisus, 4 pedreiros cincentos Oenanthe oenanthe, numerosos bandos de picas dos prados Anthus pratensis de máis de 80 exemplares e 2 biluricos alinegros Tringa ochropus nunha das poucas pozas que existen na comarca.

Gabián Accipiter nisus por Reboira (A Fonsagrada).

Bilurico alinegro Tringa ochropus na poza de Reboira (A Fonsagrada).

Observacións ornitolóxicas de maio

Sen dedicarlle moito tempo aos paxaros, anotamos para a comarca estas novas observacións neste mes:

1 falcón peregrino Falco peregrinus no monte Redondín en Quintá (Baleira).

23 choias Pyrrhocorax pyrrhocorax en Arexo (A Fonsagrada).

20 rulas Streptopelia turtur mínimo e 8-10 parexas mínimo de picanzos vermellos Lanius collurio repartidos pola comarca.

Femia de picanzo vermello Lanius collurio por Castañoso (A Fonsagrada).

Macho de picanzo vermello Lanius collurio por Castañoso (A Fonsagrada).

12 pimpíns Fringilla coelebs e 4 úbalos Carduelis spinus en san Cibrán ( A Fonsagrada).

Úbalo Carduelis spinus en San Cibrán (A Fonsagrada).

1 ouriolo Oriolus oriolus en Paradanova. (A Fonsagrada).

1 picanzo real Lanius meridionalis en San Pedro do Río (A Fonsagrada).

1 azulenta Prunella modularis e unha papuxa das amoras Sylvia atricapilla por A Lastra (Baleira).

Papuxa das amoras Sylvia atricapilla por A Lastra (Baleira).

Azulenta Prunella modularis por A Lastra (Baleira).